Euskonews

Bittoriano Gandiagak Oteizari

Manuel Lekuona Saria 1996 Jorge Oteizari. Oñate 4 de Mayo de 1996.

Oteitza Arantzazun

Poema baten susmoa

EMENTXE dago arkaitza.

Ume nintzanean,

soin gabeko poema bat

usmatu neban, eziña,

arkaitz zurtz onen ganean.

Ementxe dago arkaitza;

ementxe poema,

susmoa maite bat oraindik,

soin gabeko ta eziña,

arkaitz zurtz onen ganean.

Oteitzari baietza

Nik ez dut orain idazten

paper-saskirako baizen,

agian, noibait, zeozer.

Zer paper-saski ta sasko?

Euskalerri ez al dago

paper-saski, hutsik asko?

Entzun nue ta pentsatu

Herriak nindun ikutu.

Herriak eta egiak

guztiok behar baikaitu.

Tailer batean nengoan,

Oteitza baten ondoan.

Hitzak lapalki entzun nizkion

ta asmo bat hartu beroan:

Agintzen dizut, egia,

idazten dudan guztia

tailer hontara jasoko dizutk.

Gaurtik hemen dut saskia.

Oteitzaren eskaritik

herriarenak entzunik,

iratzarri naiz jadanik lotan

nengoen paper-saskitik

Banatorkizu, Oteitza.

Bete nahi dizut nik hitza.

Idatzi ditudan hauek

inon utzi ahal banitza...

Eskaiola ta buztina,

lan-garra ta zipristina...

Irudi busti nimiñoz dago

bereizi didan izkina.

Den hau egia ote den,

inor zalantzan baledi,

Pelay Orozkok badaki.

Andre Mariaren irudi berria

Behe aldean zirenak

ikusi ondoren,

herritar barreiatuen

hila irtennintzen,

Errodrigok ardien

hila irten zuen

bidez. Banenbilen

eta, halako batena,

Errodrigok harako

ezkila entzun zuen

tokian, mailu baten

tokian, mailu baten

taukia entzun nuen.

Herritar bat ote zen

hurreratu nintzen

eta, Ama Birjinaren

irudi berri bat

aurkitu izan nuen.

Ez zen Errodrigok

aurkitua halakoa.

Ez zen portaleko

Ama gazte haren

antzeko. Baizen

Kalbarioko

Ama Iarriaren.

Harrizkoa zen arren,

ez zen Errodrigoren

harrizko beste haren

harri zuri-gorrizko

argia. Ezperen

harri beltzezko harri

handi ta beltzezko;

larriak zutik harritutako

Seme hil baten ama

harrituaren lurreko

harri beltz ta lutuzko

iluna.

Parajea

Baso galduen erdian,

kare-harrizko mendiak

gorri, aizto ta mutur, iparrak

melar zorroztu sarriak.

Lur aitu baten azurki

penagarri ta larriak...

Labandutako gantzu ondarrez,

azpitik, zerbait bustiak.

Zeatu zitun aldiak,

lasatzen ditu euriak.

Noizbait, asperen gisan, egozten

dituen elorri urriak.

Miñaren erreiñu eder,

maite deutsudaz zauriak:

Iretargiak maite ditun lez

abar urratu ta ausiak

Basilika berria

ARKAITZEZ gora, elorri,

astrapalatsu, basati,

arkaitzez, garratz, eleiz arkaitza

azkar dator, barri.

Arantza ta agin biziki,

lehi gogor baten itzuli,

iakar ta lakatz, ba-da akatsezko

neurri ta formen ausardi.

Goiartuz troka ta mendi,

aldiko bekoki larri,

oiñarri zaar gain, iñoizko gogoaro

bat nai dau giltzarri.

Gorri torre t’orma ta arri,

indar ta altura iratzarri,

arkaitzez, garratz, eleiz arkaitza,

irme ta aidor, barri.

Jorgek minez egin zuen lan

Tiriki, tauki, tauk

mailuaren hotsa.

Tirki, tauki, tauki

mailuaren hotsa.

Hamasei harri lantzen

ari da Oteitza.

Ai, oi, ai,

ari da Oteitza.

Tiriki, tauki, tauki,

mailuaren hotsa.

Tiriki, tauki, tauki,

mailuaren hotsa.

Mailua penazkoa

harria gau beltza.

Ai, oi, ai,

harria gau beltza.

Tiriki, tauki, tauki,

mailuaren hotsa.

Tiriki, tauki, tauki,

mailuaren hotsa.

Etsipen kolpe bat da

ukaldi bakoitza.

Ai, oi, ai,

ukaldi bakoitza.

Miña harrietan ere

Non zegoen nahigabea?

Oteitzaren txintxan?

Harri beltzetan gordea?

Edo agian herritarren

begi larrietan?

Baina non ez ote zegoen?

Agian trintxan ere bai;

agian herrietan ere;

badakigu begietan

zenbat nahigabe zegoen.

Trintxak ikutu-ahala

harri beltzetan ere

nahigaberik bazela

agertuz joan zen.

Basilikaren frisoko poema

Ikusten duzu herriko igerleak dioen alegia,

harrizko letra beltzez harrian idatzia.

Zer irakurtzen duzu horma haundi horretan?

Zeuretzat idatzi du, zeuri zaizu mintzo,

zeuri dagokizu profezia hori.

Sinets egidazu: hor duzu gertatu dena

eta gertatuko denaren ezaugarria.

Ez dago letra bat alferrik: Amak

zutik behar zuen, Semeak zerraldo,

apostoluak halaxe

eta halaxe hutsunean eta halakoxe.

Profezia hau historia batia

eta historia hau profezia.

Denak daude zerurantz oraindik bizi direnak

biziak itxaropena

behar baitu bizitzeko.

Hila dago bakarrik lurrerantz

lurraren alde hil denez.

Ausar zaitez galdetzen

ulertu ezin baldin baduzu.

Zergatik idatzi du eliza honetako atari hau

Kalbarioko profeziaz?

Zergatik ditu elkartu Semearen heriotza

eta Amaren itxaropena?

Zergatik daude apostoluak zutik

buruzagia zerraldo badatza?

Hutsune nabarmenki haundi hau

zergatik ez dago ilunez beztuta?

Herriko igerlea Herritik mintzatu zaizu.

Bazekien bazentozena, bazekien zure berri

eta heriotzarenganako daukazun beldurra.

Eta horregatik jarri ditu zutik

hilaren ondoan denak

eta hila zeharretara etzana, baina altu,

hegadan bezala.

Zeu lasaitzeko idatzi du historia hau,

gertatzen dena gertatzen dela,

zutik irauten jakin dezagun

itxaropenetik sortzen delako bizitza;

ahantz ez dakizun.

Baina jadanik aski duzu berpiztearen sinesmen-lekukotasun hau

eta igaro zaitez jadanik horma honen atez

edo horma hau den atez,

eta ikus berpiztea egia dela,

ikus barruan nola gaztetu den Ama,

hila nola den berriro Haurtxoa,

eta nola berriro dena hasten den, berrien berriz berriro,

udaberri bat bezala.

Arantzazu. Flash labur bat

ZERUAN, izarra,

gaillen ta bakarra,

arkaitzean torre

luze ta lakarra,

eta Udaberri goiz,

ta Arantzazu alai

eta uren marmarra...

T’elorriak zuri

ta aidez loreen usai

argi ta txikarra.

Ta, ikuspen bat legez,

ona ta ukikorra,

arriz egindako

Andra Mari zaarra.

Oteitza

Pentsamenduaren

eta egitearen

abangoardian Oteitza,

bere garaiko

eskultore

konprometitu

eta balio unibertsalekoa.

Zentzu erlijioso

handi baten jabe.

Oteitza,

landu dituen

harri blokeen tamainako

hitzak dituena.

Arantzazuko

basilikaren frisoko

harrizko poemaren autore

Oteitza.